است و منبعث از او است . يا روشنائى عالم معلول طلوع شمس است همچنين در نظام تشريع و قانون‌گذارى هم وجوب مقدمه معلول وجوب ذى المقدمه باشد يعنى وجوب ذى المقدمه تأثير بگذارد در وجوب مقدمه و او را ايجاد كند : جناب مظفر مىفرمايد : گويا مراد مشهور اصوليين از تبعيت همين معنا است يعنى معلوليت به دو دليل : 1 - دليل اول : مشهور اصوليين گفته‌اند وجوب مقدمه تابع وجوب ذى المقدمه است اطلاقا و اشتراطا يعنى نسبت به هر چيزى كه وجوب ذى المقدمه مشروط است وجوب مقدمه هم مشروط است و نسبت به هر امر كه وجوب ذى المقدمه مطلق است وجوب مقدمه هم مطلق است مثلا نسبت به دخول وقت وجوب نماز مشروط است وجوب وضوء هم مشروط است ولى نسبت به اول وقت يا وسط و يا آخر وقت وجوب نماز مطلق است وجوب وضوء هم مطلق است . اين سخن را بر اساس عليت و معلوليت گفته‌اند كه چون وجوب مقدمه معلول است ، پس ازهرجهت تابع وجوب ذى المقدمه است زيرا قانون علت و معلول آن است كه مادامىكه علت متحقق نشده محال است كه معلول تحقق يابد و هنگامى هم كه علت تامه تحقق يافت تخلف معلول از علت تامه محال است پس هرجا علت موجود شد معلول هم موجود مىشود . 2 - و باز اصوليين گفته‌اند محال است كه مقدمه پيش از ذى المقدمه واجب شود و دليل آورده‌اند به اينكه چون وجود معلول پيش از وجود علتش از محالات است معلوم مىشود به‌نظر مشهور مسئله عليت و معلوليت در كار است . سؤال : آيا تبعيت به اين معنى صحيح است ؟ جواب : خير صحيح نيست بدليل اينكه اگر بنا باشد وجوب ذى المقدمه علت وجوب مقدمه باشد ما چهار قسم علت بيشتر نداريم : 1 - علت فاعلى 2 - علت صورى 3 - علت مادى